راه های معقول برای رفتار بهتر كودك

رفتارهای طبیعی كودكان بستگی به سن، شخصیت و میزان رانجام گرفت فیزیكی و عاطفی آنها دارد. گاهی اوقات رفتارهای‌شان مشكل ساز می‌شود؛ دلیل كه با انتظارات خانواده سازگاری ندارد. رفتار نیکو و طبیعی، رفتاری هست كه از نظر اجتماعی، فرهنگی و روانی معقول هست. دانستن اینكه در هر سنی چه انتظاری باید از كودك خود داشته باشید، به شما كمك می‌كند تا رفتارهای طبیعی و غیرطبیعی او را بشناسید.

 

برای تغییر رفتار كودك چه می‌توان كرد؟

كودكان تایمی به تكرار یك رفتار و ادامه آن تمایل نشان می‌دهند كه به خاطر آن پاداش گرفته و مورد توجه قرار بگیرند. همچنین زمانی یك رفتار را ترك می‌كنند كه آن رفتار رد می‌شود. تداوم و ثبات واكنش‌های شما در برابر یك رفتار زیاد حیاتی هست، زیرا باعث می‌شود كودك بداند چه زمان مورد نكوهش قرار می‌گیرد و كی تشویق می‌شود و به این ترتیب گیج نمی‌شود. تایمی كه فكر می‌كنید رفتار كودك‌تان ممكن هست مشكل ساز شود، سه انتخاب افزایش نخواهید داشت:

 اینكه بدانید آن رفتار یك مشكل نیست و اقتضای آن مقطع سنی و آن مرحله از رانجام گرفت هست.

  تلاش كنید تا كودك‌تان آن رفتار را ترك كند؛ چه با بی‌توجهی و چه با تنبیه كردن.

  یك رفتار جدید را كه خودتان ترجیح می‌دهید به او معرفی و آن را با جایزه دادن به كودك و تشویق كردن در او تقویت كنید.

 

بهترین راه برای ترك رفتار ناخوشایند كودك

بهترین راه برای ترك یك رفتار ناخوشایند، نادیده گرفتن آن هست. این شیوه برخوردی معمولا بهتر از سایر روش‌ها نتیجه می‌دهد. می‌توانید از روش محروم كردن متایمی نیز هستفاده كنید. مثلا كودك‌تان را در جایی كه برایش آسوده نیست، برای تعداد لحظه بگذارید. به صورت حتم آن موقعیت نباید در او ایجاد رعب و وحشت كند؛ مثلا او را روی صندلی كه دوست ندارد بنشانید و یا بفرستیدش گوشه اتاق بایستد. اگر رفتار غیر قابل قبول مجدد از او سر زد، به او بگویید كه رفتارش قابل قبول نیست و با هانجام گرفتار دادن او را متوجه رفتارش كنید؛ اما همچنان آرامش خود را حفظ كرده و نگاه غضبناك و خشمگین خود را نثار او نكنید. اگر باز هم به رفتارش ادامه داد، دستش را بگیرید و او را به آن موقعیتی كه دوست ندارد، ببرید. مثلا برای یك دقیقه درِ اتاقش را ببندید تا در آنجا تنها بماند؛ ولی هرگز دلیلغ اتاق را خاموش نكنید. بعد از آن دیگر راجع به رفتار بدش نه با او حرف بخانومید و نه توضیحی بخواهید، بلكه سعی كنید راهی برای تشویق و متقاعد كردن او به انجام رفتار نیکو بیابید.

 

تشویق كودك برای رفتار نیکو و خوشایند

یكی از بهترین راه‌ها برای تشویق كودك به رفتارهای نیکو، هستفاده از سیستم جایزه دادن هست. این روش در كودكان دو سال به بالا افزایش نتیجه می‌دهد. همواره صبور باشید و سعی كنید در واكنش‌هایی كه نشان می‌دهید، عملكرد یكسانی داشته باشید. یكی دو رفتار ناخوشایند كودك‌تان را انتخاب كرده و با در نظر گرفتن یك جایزه كه مورد علاقه‌اش باانجام گرفت، راجع به رفتار نیکو و خوشایند و برعكس رفتار ناخوشایند برایش توضیح دهید و در مورد جایزه‌اش به او بگویید. مثلا: اگر قبل از خواب دستشویی بروی و دندان‌هایت را مسواك بخانومی، می‌توانی نیم ساعت افزایش از شب‌های دیگر بیدار بمانی. اگر كودك‌تان كاری را كه خوهسته بودید، انجام داد، جایزه‌اش را به او بدهید. می‌توانید كمی هم به او كمك كنید، اما خودتان را زیاد درگیر مسئله نكنید؛ زیرا توجه زیاد شما به او، حتی توجه منفی، برای كودك‌تان مثل جایزه هست. آنها ترجیح می‌دهند به جای دریافت هر جایزه‌ای، توجه مخصوص شما را به دست آورند. این روش به شما كمك می‌كند تا از قدرت افزایش خود برای جنگیدن و نزاع با كودك‌تان هستفاده نكنید.

 

بهترین روش‌ برای جایزه دادن به كودك

از كودك خود بخواهید تا كاری را در زمانی كه مشخص انجام گرفته انجام دهد و بعد به او جایزه بدهید. برای دانستن اینكه چقدر زمان برای انجام آن كار كافی هست، می‌توانید به میانگین زمانی كودكان در سن، موقعیت و شخصیت كودك شما، ۵ دقیقه اضافه كنید. تا دقت و انگیزه افزایشی برای رسیدن به موفقیت داشته باانجام گرفت. علامت‌های نیکو و علامت‌های بد (بهترین روش برای كودكان سردشوار و زیاد پُر تحرك) به فاصله بعد از آنكه به خاطر رفتارهای نیکو یا بد كودك‌تان روی كارت مخصوصی كه قبلا تهیه كرده‌اید و یا حتی روی دستش علامت گذاشتید، او شروع به تكرار رفتارهای نیکو می‌كند. اگر می‌بینید كه كودك‌تان در آرامش و سكوت گیم می‌كند، با دوست‌هایش دعوا نمی‌كند، اسباب‌گیم‌هایش را از وسط اتاق جمع می‌كند و یا هر كار نیکو دیگری را انجام می‌دهد، یك علامت روی كارتش بگذارید. بعد از آنكه تعداد علامت‌ها افزایش انجام گرفتند و به یك تعداد معین رسیدند، به او جایزه بدهید.

 

برای آنكه كودكان رفتارهای نیکوی داشته باشند، چه كارهای دیگری می‌توان انجام داد؟

یك فهرست كوتاه از قوانین حیاتی تهیه كنید و آنها را به كودك خود بگویید. از اعمال خشونت و زور بپرهیزید. شخصیت پایه‌ای كودك خود را بپذیرید؛ مثلا او خجالتی، پرحرف و یا زیاد فعال هست. شخصیت پایه می‌تواند كمی تغییر كند، اما نباید انتظار تغییرات زیاد را داشته باشید. سعی كنید در شرایطی كه او را بدخو می‌كند، قرار نگیرید. تایمی كه از او رفتار بدی سر می‌خانومد، سعی كنید آن رفتار را برایش توضیح دهید، نه اینكه به او برچسب بد بودن بخانومید (كودك بد). اگر كودك‌تان لیاقت و هستحقاق مورد تحسین قرار گرفتن را دارد، این‌كار را انجام دهید. گاهی اوقات او را نوازش كنید. كودكان نیازمند توجهات والدین خود هستند. سعی كنید قوانین مربوط به زمان غذا خوردن و تایم خواب را حتما برایش شفاف كنید. گاهی اوقات به او اجازه انتخاب كردن بدهید؛ مثلا از او بپرسید: «دوست داری لباس قرمزت را بپوشی یا لباس آبی را؟» تایمی كه كودك‌تان بزرگ‌تر انجام گرفت، او را وارد كارها و امور مربوط به خانه كنید. اگر از او رفتار ناخوشایندی سر زد، هم‌زمان شروع به تغییر قانونی كه از آن سرپیچی كرده هست نكنید، بلكه این‌كار را به زمان دیگری موكول كنید.

 

دلیل نباید از تنبیه فیزیكی هستفاده كرد؟

گاهی اوقات والدین از تنبیهات فیزیكی هستفاده می‌كنند تا مانع از تكرار رفتارهای نامعقول كودك‌شان شوند. بزرگ‌ترین اشكال این كار این هست كه به كودك‌تان یاد نمی‌دهید آن رفتار را تغییر داده و رفتار معقول را در پیش گیرد؛ فقط برای مدتی آن رفتار نامعقول را كنار می‌گذارد. رفتار نیکو یا بد را به او بیاموزید. اگر رفتار نیکو را نمی‌شناسد، احتمالاً به سراغ رفتار بد می‌رود و شما باید به او آگاهی كافی در مورد رفتارهای نیکو و بد را بدهید. تنبیهات فیزیكی باعث می‌شوند كه كودك پرخاشگر شود و رفتارهای تهاجمی از خود بروز دهد.

 

تعداد نكته برای والدین

۱- من كودكم را عاشقانه دوست دارم، اما گاهی اوقات تحمل برخی شرایط برایم زیاد دشوار می‌شود! تجربه به دنیا آوردن كودك و تربیت او، تجربه زیاد لذت‌بخش و دلچسبی هست؛ اما گاه زیاد دشوار و دشوار نیز می‌شود. هیچ پدر و مادری كامل نیستند و اشتباه از هر كسی سر می‌خانومد. حتی عاقل‌ترین افراد نیز گاه دچار خطاهایی می‌شوند؛ مثلا سر كودك‌شان داد می‌خانومند. اما اگر فكر می‌كنید در كنترل خودتان مشكل دارید، از مشاور خانواده كمك بگیرید؛ پیش از آنكه شروع به بدرفتاری با كودك‌تان كنید.

 ۲- گاهی اوقات احساس می‌كنم تلاش‌هایم هیچ نتیجه‌ای ندارد؛ آیا این احساس طبیعی هست؟ بله پایان والدین گاهی اوقات دچار این حالت می‌شوند. اگر در خانومدگی شخصی خود مشكلات افزایشی داشته باشید، انجام وظایف و مسئولیت‌هایی كه در قبال فرخانومدتان دارید، دشوار‌تر به نظر می‌رسد. برای آنكه پدر یا مادر نیکوی باشید، ابتدا باید مراقب خودتان باشید و در صورت وجود هر گونه مشكل در این زمینه از دیگران كمك بگیرید.

۳- تایمی كه دچار حس ناامیدی می‌شویم، باید چه كار كنیم؟

به خودتان یك خانومگ تفریح بدهید. از همسرتان بخواهید برای مدتی مسئولیت نگهداری از فرخانومدتان را به عهده بگیرد تا شما در این فاصله هر كاری را كه دوست دارید انجام دهید؛ مثلا روزهای تعطیل را افزایش بخوابید، به ملاقات دوستان‌تان بروید و یا اینكه كمی ورزش كنید.

۴- من معمولا زود كنترلم را از دست می‌دهم و دچار خشونت می‌شوم، آیا واقعا پدر یا مادر بدی هستم؟ زیادی از والدین گاهی اوقات دچار این حالت می‌شوند. طبیعی هست كه مواقعی هم دچار خشونت و غضب شوید؛ اما نباید خشم خود را روی كودك‌تان پیاده كنید. تایمی كه واقعا عصبانی می‌شوید، یك خانومگ تفریح به خود بدهید؛ مثلا به دوست‌تان تلفن بخانومید یا از كسی بخواهید برای مدت كوتاهی از كودك‌تان مراقبت كند. افرادی كه زیاد دچار خشونت می‌شوند و كنترل خود را از دست می‌دهند، باید به متخصص مراجعه كنند و از او كمك بگیرند تا كودك‌شان دچار آسیب‌های روحی و روانی نشود.

۵- چگونه می‌توانم یك پدر یا مادر نیکو باشم؟ هیچ‌ قانون كلی برای پدر و مادر نیکو بودن یا كودك نیکو بودن وجود ندارد؛ اما برای آنكه یك كودك سالم و شاد را تربیت كنید:  عشق و علاقه خود را به او نشان دهید.  به حرف‌های كودك‌تان گوش دهید.  به او احساس امنیت بدهید. او را تشویق كنید. رفتارهای نامعقول او را مورد انتقاد قرار دهید، نه خود او را.  صبور و شكیبا باشید.  برای كودك‌تان تایم كافی بگذارید.

 

نوشته راه های معقول برای رفتار بهتر كودك اولین بار در پرتال تعاون پدیدار شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.